Giảm chất lượng ảnh

Chất lượng JPEG là điều khiển chính. Đây là giá trị mà bộ mã hóa của trình duyệt dùng khi lưu, từ 1 đến 10 trên thang 1–100 quen thuộc, nên ngay cả mức 10 cũng là nén rất mạnh. Ở mức 1, phần lớn các khối 8 × 8 pixel chỉ còn là một mảng màu phẳng hoặc một dải chuyển màu mượt. Số lần nén lại sẽ lưu rồi mở lại tệp JPEG tối đa 20 lần. Mỗi lượt dùng mức chất lượng bạn chọn hoặc cao hơn tối đa ba bậc, còn lượt cuối dùng đúng mức bạn chọn: đó chính là cách một tấm ảnh xuống cấp khi lần lượt bị nhiều ứng dụng lưu lại.

Độ phân giải quyết định kích thước dùng để xử lý, tính theo phần trăm so với ảnh gốc. Khi bật Kéo giãn lại về kích thước gốc, bản nhỏ được phóng to trở lại theo kiểu điểm ảnh lân cận gần nhất, không làm mượt, nên mỗi điểm ảnh còn lại trở thành một ô vuông: kiểu ảnh vỡ pixel, độ phân giải thấp. Tắt tùy chọn này để tải xuống chính bản ảnh nhỏ.

Làm nhòe giúp ảnh mềm đi trước khi nén, còn nhiễu hạt khiến ảnh sần như phim có độ nhạy cao. Số màu mỗi kênh giảm đỏ, lục và lam xuống còn vài giá trị mỗi kênh, hiệu ứng này còn gọi là bitcrush; sáu giá trị mỗi kênh cho ra bảng 216 màu mà các nhà thiết kế web thời đầu từng dựa vào. Lem màu đẩy màu loang sang hai bên trong khi độ sáng vẫn giữ nguyên chỗ, giống băng video VHS đã cũ.

Ảnh tải xuống giữ nguyên tỷ lệ khung hình của ảnh gốc. Vùng trong suốt sẽ thành màu trắng, vì mỗi lượt đều là JPEG mà JPEG không hỗ trợ trong suốt. Ảnh GIF động mở ở khung hình đầu tiên; muốn xử lý khung khác, hãy tách nó ra bằng công cụ tách GIF, và để ghép các khung đã làm xấu lại với nhau, hãy dùng công cụ tạo GIF.

JPEG không lưu từng điểm ảnh một. Trước tiên bộ mã hóa tách độ sáng khỏi màu sắc, rồi phần lớn bộ mã hóa chỉ giữ hai kênh màu ở một nửa chiều rộng và một nửa chiều cao, vì mắt người kém nhạy với chi tiết màu hơn nhiều so với chi tiết sáng tối. Đó là lấy mẫu màu (chroma subsampling), và cũng là lý do màu đỏ, xanh đậm bị lem ở viền trong ảnh nén mạnh.

Sau đó mỗi kênh được chia thành các khối 8 × 8, và mỗi khối được mô tả bằng cách pha trộn 64 mẫu chuẩn, từ phẳng hoàn toàn đến sọc rất mảnh: đó là biến đổi cosin rời rạc. Bước lượng tử hóa chia các giá trị đó cho những con số trong một bảng rồi làm tròn, và thiết lập chất lượng phóng to hay thu nhỏ bảng này. Ở chất lượng cao, việc làm tròn nhẹ nhàng. Ở chất lượng thấp, các mẫu mảnh bị làm tròn về 0, mỗi khối chỉ còn lại màu trung bình và một độ dốc, và lưới ô vuông lộ ra, nhất là ở bầu trời, mảng tường và da người.

Dấu hiệu dễ nhận ra thứ hai là hiện tượng gợn viền, đôi khi gọi là nhiễu muỗi. Một đường viền sắc như chữ đen trên nền trắng cần đúng những mẫu mảnh mà chất lượng thấp bỏ đi, nên đường viền được dựng lại kèm những gợn sóng và chấm nhỏ xung quanh.

Suy giảm qua nhiều thế hệ là điều xảy ra khi một tệp JPEG được lưu lại. Mỗi lần lưu lại lượng tử hóa một ảnh vốn đã có lỗi nén, và một số lỗi lớn dần. Tuy vậy, nếu lưu lại với đúng y thiết lập cũ, JPEG gần như không thay đổi sau lần lưu đầu, vì các khối đã chứa những giá trị mà bộ mã hóa tái tạo y hệt. Ảnh chỉ xuống cấp tiếp khi có gì đó thay đổi giữa hai lần lưu: cắt ảnh, đổi kích thước, hoặc một ứng dụng khác với mức chất lượng khác. Vì thế những tấm ảnh bị chụp màn hình và đăng lại nhiều lần mới nát đến vậy, và vì thế các lần nén lại ở đây thay đổi thiết lập một chút qua từng lượt.

Để “chiên” một tấm ảnh, chuyển hiệu ứng sang Deep fry và chọn một thiết lập sẵn. Chiên giòn đẩy độ bão hòa lên 230% và tương phản lên 150%, làm nét thật mạnh, thêm nhiễu hạt và ám đỏ cam, rồi lưu kết quả tám lần ở chất lượng JPEG 4. Cháy khét còn đi xa hơn và làm phồng phần giữa ảnh như qua kính lúp; nhấp vào bất kỳ đâu trên ảnh để dời vùng phồng, hoặc chỉnh Độ rộng vùng phồng để phủ rộng hơn.

Meme deep fried, dịch sát nghĩa là meme “chiên ngập dầu”, là những tấm ảnh bị chỉnh đến mức trông như cháy: màu gắt vượt xa tự nhiên, viền cứng, nhiễu hạt và dấu vết nén lộ rõ. Công thức thường gặp chính là cách các thiết lập sẵn làm: tăng độ bão hòa và tương phản, làm nét và thêm nhiễu thật mạnh, sau đó lưu JPEG chất lượng thấp nhiều lần. Thứ tự rất quan trọng. Làm nét và thêm nhiễu trước khi nén sẽ cho bộ mã hóa nhiều chi tiết mảnh hơn để phá, và kết cấu giòn rụm đến từ đó.

Theo Know Your Meme, bài đăng sớm nhất được biết đến dùng cái tên “deep fried meme” xuất hiện trên Tumblr vào tháng 3 năm 2015, dù trước đó meme đã từng bị chỉnh nặng như vậy. Trong tiếng Việt, người ta thường giữ nguyên tên tiếng Anh. Công cụ này không thêm chữ hay emoji; muốn thêm chữ, hãy mở tệp đã tải xuống trong trình chỉnh sửa ảnh.

Cố tình giảm chất lượng thường cũng làm tệp nhẹ đi, nhưng đó chỉ là tác dụng phụ. Công cụ nén làm điều ngược lại: giữ ảnh đẹp nhất có thể và tìm mức chất lượng cao nhất vừa với giới hạn. Để gửi ảnh qua email hoặc vừa giới hạn tải lên mà không thấy ảnh bị hỏng, hãy dùng công cụ nén ảnh, hoặc giảm dung lượng ảnh về đúng số KB như 500 KB.

Kết quả từ công cụ này thậm chí có thể nặng hơn ảnh gốc. Một bản 160 px được kéo giãn lại thành 4.000 px và lưu dạng PNG sẽ chứa từng ô vuông đã phóng to, và điều đó tốn dung lượng. Dung lượng hiện dưới bản xem trước chính là dung lượng của tệp bạn sẽ tải xuống, nên bạn thấy được trước khi lưu. Muốn xem lại kích thước và dung lượng của bất kỳ ảnh nào, hãy dùng công cụ kiểm tra kích thước và độ phân giải ảnh.

Một tấm ảnh mờ, đầy ô vuông vẫn có thể để lộ khuôn mặt, tên hay biển số xe đủ để nhận ra, và người ta vẫn nhận ra người quen ngay cả trong một tấm ảnh rất nhỏ và mờ. Đừng dựa vào công cụ này để che giấu bất cứ điều gì. Để che mặt, chữ hoặc biển số, hãy dùng công cụ làm mờ ảnh, che mặt với ô lớn hoặc ô đen, hoặc cắt bỏ vùng đó hoàn toàn.

Bản thân tấm ảnh không bao giờ rời khỏi thiết bị của bạn: trình duyệt mở, làm xấu và lưu ảnh. Tệp tải xuống là một ảnh mới, nên dữ liệu EXIF của ảnh gốc, kể cả vị trí GPS nếu có, không bị sao chép sang.